Związki zawodowe – co to za organizacje?

Związek zawodowy to organizacja zrzeszająca pracowników danej instytucji lub branży. Istnieje dobrowolnie – to znaczy, że o jej stworzeniu decydują zatrudnieni. Żaden pracodawca – ani państwowy, ani prywatny – nie jest zobligowany do powołania w firmie organizacji związkowej, jednak jeśli taka powstanie, musi pozwolić jej działać. Ogólnie mówiąc, związki zawodowe w zakładzie pracy istnieją po to, by reprezentować pracowników, stać na straży ich praw oraz interesów zawodowych i socjalnych, a także by negocjować w ich imieniu ogólnie pojęte lepsze warunki pracy. Istnienie związków zawodowych w Polsce umocowane jest prawnie. Mówią o nich art. 12 i 59 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a szczegółowe ustalenia opisane są w Ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Już samo to, że istnieje taki akt prawny, pokazuje, że wolne związki zawodowe pełnią w naszym kraju wyjątkową rolę i mają szczególne możliwości.

Czym zajmują się związki zawodowe?  

Związki zawodowe w Polsce mają szereg uprawnień wynikających z wymienionej wcześniej ustawy. Z tego powodu też mogą dużo więcej niż przeciętny pracownik, mają też większą siłę nacisku. Jakie konkretnie możliwości działania mają związki zawodowe w Polsce i na co mogą wpływać? 

  • Kontrolują     zwolnienia – jeśli pracodawca chce     zwolnić kogoś dyscyplinarnie lub rozwiązać umowę na czas     nieokreślony, musi powiadomić o tym związek zawodowy działający     w firmie. Podobnie sprawa ma się przy planowaniu zwolnień     grupowych – związki mogą (a nawet powinny!) negocjować ich     warunki, aby były jak najbardziej korzystne dla osób zwalnianych.                                                      
  • Mają     wpływ na zmiany w regulaminie pracy –     zdarza się, że pracodawca postanawia wprowadzić zasady, które     nie odpowiadają pracownikom. Może to być na przykład przejście     z trybu pracy hybrydowej na stacjonarną, ale także uzgodnienia     dotyczące czasu pracy, okresów rozliczeniowych czy kar. Związki     zawodowe konsultują takie pomysły. Muszą także zgodzić się na     zmianę reguł przyznawania premii i wynagradzania.
  • Mają     wpływ na działanie funduszu socjalnego –     przedstawiciel ZZ jest członkiem komisji socjalnej, która     decyduje, na co będą przeznaczone pieniądze. Związek zawodowy     musi też wyrazić zgodę na likwidację funduszu (w innym przypadku     pracodawca może zrobić to w każdej chwili i bez konsultacji).
  • Mogą     interweniować w sprawach indywidualnych –     związek zawodowy może kierować do pracodawcy zapytania, pisma i     wnioski dotyczące sytuacji poszczególnych pracowników –     wymierzonych kar, dyskryminacji (np. płacowej, ze względu na     płeć), warunków pracy czy płacy. Niektóre sytuacje kończą się     w sądzie pracy – organizacja związkowa może reprezentować     pracowników w takich sprawach oraz udzielać porad prawnych.
  • Mają     prawo do informacji o stanie firmy –     pracownik ma niewielkie szanse, by dowiedzieć się na przykład o     poziomie płac w przedsiębiorstwie, sytuacji finansowej itd., a te     dane bywają ważne z różnych względów. Związek zawodowy może     zażądać takich informacji od pracodawcy, a ten musi mu je     udostępnić. Mogą one posłużyć jako argument, by np. negocjować     z pracodawcą lepsze warunki pracy czy podwyżki.
  • Mogą     działać na rzecz zmian – związki     zawodowe mogą postulować zmiany w obrębie działania firmy. Ich     szczególnym uprawnieniem jest możliwość wejścia w spór     zbiorowy, czyli zorganizowanie strajku.


Czy warto dołączyć do związku zawodowego?

Może się wydawać, że skoro w Twojej firmie istnieje związek zawodowy, a jego rolą jest działanie w interesie zatrudnionych, to nie ma potrzeby dołączania do jego członków. Ostatecznie i bez Ciebie organizacja będzie działać dla wspólnego dobra. To prawda, ale mimo wszystko warto włączyć się w jej prace. Skutecznie działający związek zawodowy to dla pracowników duże wsparcie, ale zadań do wykonania jest sporo i każda para rąk się przyda.

Czy można zwolnić członka związku zawodowego?

Z artykułu 3 ust. 1 Ustawy o związkach zawodowych wynika, że pracodawca nie może zwolnić pracownika z powodu jego przynależności do istniejącego już związku zawodowego (zgodnie z zasadą równego traktowania) chyba, że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami.

Czy związki zawodowe chronią pracowników?

Podstawowym zadaniem związku zawodowego jest reprezentowanie i obrona praw pracowników oraz ich interesów zawodowych i socjalnych. Co do zasady związek zawodowy reprezentuje interesy pracowników, którzy są jego członkami.

Związki zawodowe – jak działają i jakie dają korzyści?

Mogą one posłużyć jako argument, by np. negocjować z pracodawcą lepsze warunki pracy czy podwyżki. Mogą działać na rzecz zmian – związki zawodowe mogą postulować zmiany w obrębie działania firmy. Ich szczególnym uprawnieniem jest możliwość wejścia w spór zbiorowy, czyli zorganizowanie strajku.

Co pracodawca musi uzgodnić ze związkami zawodowymi?

Warunki wynagradzania za pracę ustala pracodawca. Jeżeli u danego pracodawcy działa zakładowa organizacja związkowa, pracodawca uzgadnia z nią treść regulaminu wynagradzania oraz ewentualne zmiany regulaminu wynagradzania (art. 772 §4 Kodeksu pracy). Pracodawca ma również obowiązek konsultować się ze związkiem zawodowym w sprawie zwolnień dyscyplinarnych, wypowiedzeń umowy pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy na czas nieokreślony oraz zamiaru wypowiedzenia warunków pracy lub płacy na mniej korzystne. To samo dotyczy zwolnień grupowych.

Co przysługuje związkom zawodowym?

Na zasadach ustalonych odrębnymi przepisami związkom zawodowym przysługuje prawo prowadzenia rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych pracy, a także innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy.

Kontakt z administratorem

wszystko zrobiłeś ok...dziękujemy.
coś poszło nie tak...spróbuj ponownie.

0